Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) είναι μια αναπτυξιακή διαταραχή που συχνά, ιδιαίτερα στο παρελθόν, αποδίδεται στην ιδιοσυγκρασία του παιδιού. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί θεωρούν ότι το παιδί τους είναι ζωηρό και χειριστικό και πιστεύουν πως η συμπεριφορά του σχετίζεται περισσότερο με το την προσωπικότητά του (π.χ. εύθικτος, οξύθυμος, απρόσεκτος, παρορμητικός) και λιγότερο με μια περιγεγραμμένη διαταραχή, όπως η ΔΕΠ-Υ. Ποια είναι, λοιπόν, τα συμπτώματα που μπορούμε να παρατηρήσουμε στο παιδί πριν ερμηνεύσουμε λανθασμένα τη συμπεριφορά του;

Τα συμπτώματα της ΔΕΠ-Υ αφορούν 3 άξονες: την ελλειμματική προσοχή, την υπερκινητικότητα και την παρορμητικότητα του παιδιού.

Ελλειμματική προσοχή:

  • συχνά παρουσιάζει αδυναμία συγκέντρωσης σε λεπτομέρειες ή κάνει λάθη απροσεξίας στις σχολικές εργασίες και τις άλλες δραστηριότητες
  • συχνά δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή του σε καθήκοντα ή δραστηριότητες
  • συχνά δίνει την εντύπωση ότι δεν ακούει όταν του απευθύνουν άμεσα το λόγο
  • συχνά δεν ακολουθεί οδηγίες και αδυνατεί να ολοκληρώσει τις σχολικές εργασίες, τις δουλειές που του αναθέτουν ή τα καθήκοντα στον εργασιακό χώρο
  • συχνά δυσκολεύεται να οργανώσει τα καθήκοντα και τις δραστηριότητές του
  • συχνά αποφεύγει, αποστρέφεται ή είναι απρόθυμος/η να εμπλακεί σε καθήκοντα που απαιτούν παρατεταμένη νοητική προσπάθεια
  • συχνά χάνει αντικείμενα απαραίτητα για καθήκοντα ή δραστηριότητες (π.χ. παιχνίδια, σχολικές εργασίες, μολύβια, βιβλία ή εργαλεία)
  • συχνά αποσπάται από τα εξωτερικά ερεθίσματα
  • συχνά ξεχνάει καθημερινές δραστηριότητες

Υπερκινητικότητα:

  • συχνά κινεί νευρικά τα χέρια ή τα πόδια του ή στριφογυρίζει στην καρέκλα του
  • συχνά σηκώνεται από την καρέκλα στην τάξη ή σε άλλες ακατάλληλες περιστάσεις
  • συχνά τρέχει ή σκαρφαλώνει σε υπερβολικά μεγάλο βαθμό σε ακατάλληλες καταστάσεις
  • συχνά δυσκολεύεται να παίξει ή να εμπλακεί σε δραστηριότητες ήσυχα
  • συχνά είναι “εν δράσει” ή συμπεριφέρεται σαν “κουρδισμένος/η”
  • συχνά μιλάει πολύ

Παρορμητικότητα:

  • συχνά δίνει την απάντηση προτού ολοκληρωθεί η ερώτηση
  • συχνά δυσκολεύεται να περιμένει τη σειρά του
  • συχνά διακόπτει ή ενοχλεί με την παρουσία του/της τους άλλους (π.χ. μπαίνει απρόσκλητος/η σε συζητήσεις ή παιχνίδια)

Είναι σημαντικό να λάβουμε υπ’όψιν μας τα παραπάνω συμπτώματα και να απευθυνθούμε σε κάποιον ειδικό για μια έγκαιρη διάγνωση και για την εφαρμογή ενός εξατομικευμένου προγράμματος αποκατάστασης των δυσκολιών του παιδιού. Εάν αυτό δε γίνει, υπάρχει κίνδυνος το παιδί να περιθωριοποιηθεί από τους συμμαθητές του λόγω του παρορμητισμού του και να δημιουργηθούν εντάσεις στις σχέσεις του με τους δασκάλους του. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα, το παιδί να νιώθει άσχημα για τον εαυτό του, να αισθάνεται ότι μειονεκτεί, ότι δεν μπορεί να καταφέρει αυτά που θέλει και να χάσει το κίνητρό του για μάθηση και ευχάριστες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, οδηγούμενο, έτσι, σε περισσότερες συναισθηματικές δυκολίες και πιθανόν σε σοβαρότερες διαταραχές. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, όμως, ότι η ΔΕΠ-Υ είναι διαχειρίσιμη με το κατάλληλο θεραπευτικό πρόγραμμα καθώς και ότι η αντιμετώπισή της είναι ευκολότερη όταν υπάρχει συνεργασία μεταξύ του θεραπευτή, των γονέων και του σχολικού πλαισίου, βοηθώντας το παιδί να πετύχει τους στόχους του ευκολότερα και με καλύτερη διάθεση.


Βιβλιογραφία:

American Psychiatric Association (2000). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Fourth Edition-Text Revision. Washington DC:APA

comments

Μαρία Ελευθεριάδου

Ψυχολόγος, Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία

Διεύθυνση: Λάμπρου Κατσώνη 47, Αθήνα (πλησίον μετρό Αμπελοκήπων).

Τηλ: 6944723206 (Ώρες Επικοινωνίας: Δευτέρα με Παρασκευή 09:00-21:00)

e-mail: maria@eleftheriadou.gr